گرانبهاترین هدیه ای که نیمکره غربی زمین به دنیای پرندگان داد خانواده مرغان مگس خوار است. پرندگانی با زیبابی های افسانه ای. طبیعت در ساخت و پرداخت این موجودات زیبا نهایت استادی را به کار برده و آنچه که بهترین است در نهاد آنها به وجود آورده است. کوچکی جثه، سبکی، تحرک، جرات و جسارت و از همه بالاتر زیباییهای مافوق تصور همه و همه در آنها جمع است.
رنگ پرها و فرم بدن چنان درخشان و زیباست که گویی لعل و یاقوت و زمرد در ساختمانش بکار رفته است. در تمام طول عمر لحظه ای هم با زمین تماس پیدا نمی کنند. دائما ‌در پروازند. از گلی بر گلی دیگر می روند و فقط از شهد شیرین گلها می نوشند این وصف شاعرانه را بوفون طبیعی دان بزرگ فرانسوی از این پرنده کوچک ساکن دنیای جدید دو قرن پیش در کتابش کرده است.
وقتی یک مرغ مگس در حال غذا خوردن است٬ منقار او در عمق گل فرو می رود. دو نیمه منقار او در حالت چسبیده به هم به شکل لوله در می آیند. زان شهد گل را بوسیله مک زدن از راه این لوله به داخل دهان پرنده هدایت می کند. شکل منقارها در گونه های مختلف متفاوت است و به همین دلیل هر کدام می توانند شیره گلهای خاصی را بمکند. این پرنده همچنین برای گرفتن حشرات از منقارش استفاده می کند.
زیبایی های بی حد و اندازه آنها سبب شد که مدت زمانی به عنوان وسیله تزئینی مورداستفاه قرار گیرند و تجارت می شد. در قرن 19 میلیون ها میلیون از انواع مرغان مگس خوار را خشک کردند و از قسمت شمالی آمریکای جنوبی و هند غربی بوسیله کشتی به اروپا فرستادند. و در اروپا به عنوان سنجاق سینه زینت تن پوش خانم های اروپایی شد. فقط در طول یکسال یک شرکت انگلیسی چهار صد هزار عدد از آنها را از هند غربی گرفت و به بازارهای اروپا فرستاد.
مرکز اصلی تجارت این پرنده، که سالهاست به شدت محدود شده در بوگوتا قرار داشت منطقه ای که در آن انواع مختلف مگس خواران به وفور زندگی می کردند و می کنند.
امروزه این مرکز قدیمی تجارت به صورت موزه ای از انواع مگس خواران درآمده و دانشمندان در آنجا انواع مختلف آنها را مورد مطالعه قرار می دهند. باتمام مطالعاتی که انجام شده است هنوز هم محیط زندگی بعضی از انواع مگس خواران برای دانشمندان نامعلوم و مجهول است. از این پرندگان کوچک تاکنون سنگواره ای بدست نیامده ولی از روی ساختمان استخوان بندی آنها و منطقه زیستشان چنین حدس زده میشود که آنها از پرنده بزرگی که در منطقه گرمسیری آمریکا زندگی می کرده مشتق شده اند و این رخداد زمانی روی داده که دقیقاٌ معلوم نیست.
تاکنون 318 نوع مرغ مگس خوار شناخته شده که اکثر انواع آنها در آمریکای جنوبی زندگی می کنند.بزرگترین مرغ مگس ٬ مرغ مگس آمریکای جنوبی است. طول آن 23 سانتیمتر (9اینچ) و وزن او حدود 8/2 گرم (10/1اونس) است.. این پرنده در منطقه کوهستانی آن زندگی می کند و تنها نوع از مرغان مگس خوار است که انسان می تواند ضربان بالش را با چشم به خوبی ببیند.
مرغ مگس صدا زنبوری کوبایی از کوچکترین پرندگان جهان است. طول آنها 5 سانتیمتر (2اینچ) میباشد و وزن آنها کمتر از 8/2 گرم(10/1 اونس) است.
این پرندگان کوچک جواهر نشان می توانند برای مدت طولانی در هوا به طور معلق بال بزنند.در حین پرواز بال زدن آنها چنان سریع است که انسان با چشم خویش نمی تواند بال ها را تعقیب کند و فقط صدای بال آنها شبیه وروز زنبور است به گوش می رسد. بال های در حین پرواز حتی برای یکصدم ثانیه هم مکث نمی کند.بالهای آنها هر ثانیه 90بار به هم می خورند و صدای وزوز نرمی تولید می کنند.
این پرندگان از قندی که در شهد گلها وجود دارد نیروی لازم را برای تحرک و پرواز محیرالعقول خود کسب می کنند و مواد پروتئینی مورد حاجت را از حشراتی که شکار می کنند بدست می آورند.
محیطزیست آنها بهشت مجسم است: همیشه سبز و خرم و همیشه پر گل و گیاه است، خارج از چنین محیطی زندگی برای آنها دشوار است.
نوک اکثر انواع آنها باریک و تیز است. در بعضی انواع مستقیم و در بعضی دیگر کاملاٌ خمیده است و فقط در یک نوع چون هلال[ماه کاملاٌ خمیده است و فقط در یک نوع چون هلال ماه کاملاٌ خمیده است. در نوع مگس خوار معروف به قوس قزحی که در منطقه کوهستانی اند زندگی می کند سر نوک بر خلاف سایر انواع به طرف بالا خم شده است.
در نوع مگس خوار نوک شمشیری طول نوک بیش از طول تمام بدن است. شکل و طول زبان و نوک این پرندگان تطابق و بستگی تام با شکل گلهایی دارد که مگس خواران از شهد آنها استفاده می کنند. نکته جالب دیگر این که مگس خواران معمولاٌ می توانند زبان خود را از طرفین نوک خارج کنند. در بعضی از انواع سر زبان به صورت لوله ای بسیار باریک درآمده و در چند نوع دیگر در سرزبان تارهای نازک مو دیده می شود. بعضی دیگر دارای زبانی تیز و خم شده به طرف بالا هستند.
سوای پر رنگین که پوشش بدن پرنده نر به شمار می رود بیشتر انواع این پرنده دارای پرهای تزئینی بسیار جالبی هم می باشند که در موقع رقص از آنها استفاده می کنند.
در نوع مگس خوار دم کج، دم فقط شامل چهار پر می باشد. دو پر میانی شبیه خارهای باریک و بلند است و دو پر خارجی در انتهای بدن ضربدر می خورد و به طرف سر پرنده خم می شود و به صفحه های لوزی شکل ختم می گردد.
مگس خوار معروف به گلو یاقوتی که تنها مگس خوار ساکن مشرق آمریکای شمالی است، در فصل مهاجرت سالیانه می تواند مساحت 800 کیلومتر طول خلیج مکزیک را بدون لحظه ای استراحت طی کند.
مرغ مگس خوار قادر است در هوا توقف کند و بال بزند و تنها پرنده ایست که پرواز قهقهرایی هم دارد. در استخوان بدن آنها بر عکس سایر پرندگان هوا وجود ندارد بلکه مغز وجود دارد. بزرگی و وزن قلب آنها یک چهارم بزرگی جثه و وزن بدن آنها است. ماهیچه های بال آنها بسیار قوی و نیرومند و شش آنها بی نهایت فعال است. اعضای بدن انها در تمام مدت روز مانند یک موتور کار می کند مگس خوار دم پهن که در غرب آمریکای شمالی زندگی می کند وقتی مقابل گلی توقف کرده است در ثانیه 55 مرتبه بال می زند و وقتی که پرنده به طرف بالا پرواز می کند این تعداد به 75 مرتبه در ثانیه می رسد. این پرنده هنگام دلربایی از جفتش بدنش را به شکل U خم می کند و در این حال سرعت بال زدنش 200 بار در ثانیه است.
مرغ مگس خوار از پاها فقط برای نشستن استفاده می کند اگر بخواهد مساحت ده سانتی متر را روی شاخه ای که بر آن نشسته طی کند باز پرواز می کند.
صدای مگس خواران بسیار ضعیف است به طوری که در فواصل نزدیک هم شنیده نمی شود. فقط در هنگام معاشقه صدای بال زدن آنها را می توان شنید.
بیشتر مگس خواران نر در وقت عشق ورزی و جفت گیری رنگ پرهایشان اندکی تغییر می کند معمولاٌ شفاف تر می شود در اکثر انواع پرنده نر حرمسرا دارد و فقط یک نوع از آنها یعنی مگس خوار گوش بنفشی که در شمال آمریکای جنوبی زندگی می کند یک همسر اختیار می کند و در ساختن لانه و خوابیدن بر روی تخم ها و تغذیه و پرورش جوجه ها هم به همسر خود کمک می کند. نر و ماده این نوع مرغ مگس خوار بر عکس سایر انواع از لحاظ شکل و بدن و رنگ پرها کاملاٌ شبیه یکدیگرند.
پرندگان نر برای خود و حرمسرایشان حرمتی قائل می شوند و از ورود نرهای دیگر حتی از نوع خود هم به محوطه مخصوص خود جلوگیری می کنند. بیشتر مرغان مگس خوار در فضا جفت گیری می کنند و بعد از پایان عمل جفت گیری پرنده نر هیچگونه توجهی به ماده خویش ندارد پرنده ماده معمولاٌ قبل از جفت گیری لانه ای کوچک که بزرگتر از یک نیمه گردو نیست و مانند نیمه گردو هم گرد است بر روی شاخه ای و یا در محل تلاقی شاخه و تنه درخت می سازد و روی لانه را با الیاف و یا رشته تارهای بسیار نازک گیاهان می پوشاند تا از دید دیگران مخفی بماند.
تا آنجا که اطلاع داریم همه مگس خواران ماده دو تخم کاملا سفید می گذارند تخم اول را زودتر و تخم دوم را یک الی دو روز دیرتر. در نتیجه جوجه اول همیشه یک الی دو روز زودتر از جوجه دوم از تخم خارج میشود مادر از شیرابه ای که در چینه دان تهیه می کند به جوجه ها می خوراند. نکته ای که قابل توجه است این است که بزرگی تخم اغلب آنها بیشتر از 5.0 سانتی متر نیست ولی مادر 14 الی 19 روز بر روی تخم می خوابد و این زمان برای تخم هایی به این کوچکی بسیار زیاد به نظر می رسد جوجه ها بعد از خروج از تخم کاملاٌ برهنه هستند و فقط پوشش بسیار نازک و ظریف در بعضی از نقاط بدن آنها دیده می شود مدت توقف جوجه ها در لانه بین 19 تا 25 روز است. این زمان هم بسیار طولانی به نظر می رسد ولی باید توجه داشت که این پرندگان باید به محض خروج از لانه دارای قدرت پرواز کافی باشند.
در سمت چپ تصویر لانه یک مرغ مگس را مشاهده می کنید که این لانه از گلسنگ٬ خزه و تار عنکبوت ساخته شده است.
مگس خواران اکثراٌ اهل جنگ و جدالند. پرنده نر به هر پرنده ای که از کنار محیط زیستش عبور کند شدیدا‌ حمله می کند حتی اگر جثه پرنده غریبه چند برابر جثه خودش باشد بی پروا جنگ را اغاز می نماید. آنها را فقط در موقع غروب آفتاب و به وسیله تورهای بسیار ظریف می توان اسیر کرد نگهداری آنها در قفس های سیمی مقدور نیست از آنجا که سبب مجروح شدن این پرنده ظریف می شود آنها را در قفس هایی که دیواره شیشه ای و فضایی بزرگ دارند می توان نگهداری نمود.
از انواع مرغ مگس خوار می توان به مرغ مگس خوار نوک شمشیری اشاره کرد. این پرنده به نسبت بدنش بلندترین منقار را در میان پرندگان دارد او از منقارش برای مکیدن شهد گلهای شیپوری شکل در حالیکه از آنها آویزان شده است و همچنین برای گرفتن حشرات در بالای درختان استفاده میکنند او هم مثل دیگر اعضب فامیلش یکپواز کننده قهار است او می تواند در هوا معلق بماند و یا حتی به سمت عقب پرواز کند. این پرنده در هنگام نشستن روی شاخه درختان منقار خود را تقریبا به صورت عمودی نگه می دارد که فشار وارده به گردنش را کم کند
گونه دیگر مرغ مگس ٬ مرغ مگس گلو سرخ است. علی رغم جثه کوچک این پرنده خستگی ناپذیر است.او زمستان را در آمریکای مرکزی می گذراند اما هر بهار به سمت شمال تا مرزهای کانادا مهاجرت می کند. این مهاجرت به مسافت 3200 کیلومتر (2000 مایل) می باشد. مثل همه مرغان مگس این پرنده هم ستیزه جو بوده و از گلها در مقابل رقیبان دیگ محافظت می کند همچنین زنبورها را از گلها دور نگه می دارد و از نزدیک شدن پروانه ها و دیگر حشرات به گلها جلوگیری می کند .
اشتراک گذاری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *